Zielona góra na Maślicach to nie park. Dlaczego spacer po dawnym składowisku grozi niebezpieczeństwem?

Z daleka zielone wzniesienie przy ulicy Koziej we Wrocławiu kusi spacerowiczów czy rowerzystów, przypominając malowniczy teren rekreacyjny. Prawda jest jednak zupełnie inna. To zrekultywowane składowisko odpadów komunalnych „Maślice”, w którym wciąż przebiegają procesy biologiczne.

Nowe zabezpieczenia

Wokół obiektu postawiono nowe tablice ostrzegawcze, przypominające o bezwzględnym zakazie wstępu ze względu na niebezpieczeństwo związane z wytwarzanym przez składowisko metanem i ryzykiem niekontrolowanych osuwisk. Głównym powodem zwiększenia zabezpieczeń jest gwałtowne nasilenie liczby odwiedzających, którego apogeum przypadło na sierpniowe zaćmienie Słońca. Przed tym zjawiskiem lokalne media radziły, by do jego obserwacji wybrać najwyższe wzniesienia w okolicy. W efekcie setki wrocławian weszło m.in. na tzw. Wzgórze Maślickie, ignorując oznakowanie oraz fizyczną ochronę, a następnie popularyzując to miejsce w mediach społecznościowych bez świadomości, gdzie się znajdują. Medialne porady zakończyły się ogromnym skandalem obyczajowym – główną uwagę skupiło na sobie wówczas Wzgórze Oporowskie ze względu na zdeptany cmentarz na szczycie, jednak obnażyło to również masowy problem na Maślicach.

Rys historyczny i geneza zagrożenia

Aby zrozumieć skalę ryzyka, trzeba cofnąć się w czasie. Długookresowa eksploatacja tego napowierzchniowego składowiska doprowadziła do usypania sztucznego wzniesieniao wysokości około 30 metrów ponad poziom terenu. Starsza, nieuszczelniona część składowiska była wykorzystywana w latach 1966–1993, natomiast nową kwaterę, oddano do użytku w 1994 roku. Przez dekady trafiały tu miejskie odpady komunalne z Wrocławia. Ostateczną objętość zdeponowanych odpadów po zakończeniu eksploatacji oszacowano na 8,8 mln metrów sześciennych. Reportaż portalu NaTemat.pl z grudnia 2021 roku przypomniał „piekło” lat 70. i 80., kiedy składowisko dymiła tygodniami, a wgłębne pożary trzeba było gasić piaskiem. Jeden ze świadków opisywał to wprost: „Miałem okazję być na samej górze, jako pasażer ciężarówki z piaskiem, którym przysypywano palone śmieci. Dym, szarość, brud… Widok jak na wojnie”.

Ta ogromna masa sprawia, że we wnętrzu zrekultywowanej czaszy wciąż toczą się beztlenowe procesy rozkładu substancji organicznej. Ich efektem jest produkcja biogazu, obfitującego w łatwopalny metan. Stężenie ulatniającego się metanu potrafi przekraczać 30%, co oznacza, że wykorzystanie jakiegokolwiek sprzętu generującego iskrę może wywołać zapłon. Mimo to, najwyższy punkt zachodniego Wrocławia (ponad 155 m n.p.m.) zaczął kusić fanów np. paralotniarstwa. Poza metanem to ekstremalnie ryzykowne z uwagi na to, że składowisko wciąż osiada, przez co pod nogami paralotniarza podczas rozbiegu może zapaść się ziemia. Problem dotyczy też fanów off-roadu. Środowiska miejskich eksploratorów (portal Korboludek w 2021 r.) nazywały składowisko „najwyższym ząbkiem w koronie Wrocławia”. Choć sami pasjonaci zaznaczali, że teren stanowi zagrożenie biologiczne z powodu trujących oparów, odnotowywali jednocześnie, że kierowcy samochodów terenowych i quadów regularnie forsują odwiedzają teren składowiska. Nawet pozornie niegroźny spacer, wyprowadzenie psa czy jazda na rowerze mogą naruszyć wierzchnią warstwę ochronną. Oznacza to ryzyko bezpośredniego kontaktu z niebezpiecznymi gazami oraz groźbę lokalnych osunięć skarp. Warto zazanczyć, że stateczność jednego ze zbocz została w czasie rekultywacji dodatkowo zabezpieczona dziesięciometrową ścianą oporową.

Zakaz wejścia nadal obowiązuje

Choć składowisko na Maślicach zazieleniło się, zacierając swój pierwotny, odpadowy charakter, w świetle prawa i geologii pozostaje strefą poeksploatacyjną o podwyższonym ryzyku. Raporty urzędowe jasno wskazują, że choć rekultywacja została zakończona w 2010 roku, okres wyłączenia terenu z użytku wynosi 50 lat – zrekultywowane wysypisko będzie więc oficjalnie zamknięte aż do 2060 roku. Za spacery, wyścigi motocrossowe czy loty na paralotni grożą mandaty w wysokości do 500 zł. Tablice przy składowisku nie są jedynie urzędniczą formalnością. To realna ochrona przed niebezpieczeństwem. Ignorowanie ich to igranie z własnym zdrowiem i bezpieczeństwem. Pozwólmy naturze i ukrytej infrastrukturze bezpiecznie dokończyć wieloletni proces stabilizacji tego terenu, a na weekendowe wycieczki z rodziną wybierajmy liczne wrocławskie parki, które faktycznie i w pełni bezpiecznie służą rekreacji.